60+ maar niet seniel

´GEEN CONTANT GELD!’ schreeuwt de telefoniste van het gemeentehuis over de telefoon tegen Mevrouw de Jonge, 73 jaar, als zij haar rijbewijs wil verlengen. – “Soms heb ik het gevoel dat ik niet serieus word genomen. Ik ben dan misschien geen 20 meer, maar zeker niet dom! Al begin ik daar langzamerhand wel aan te twijfelen.” 

Leiden vergrijst. In zes jaar tijd zijn er bijna 3000 ouderen bijgekomen. Dit aantal zal de komende jaren toenemen. Leidenaren, in de jaren veertig en vijftig van de vorige eeuw (naoorlogse geboortegolf), bereiken dan deze leeftijd. Volgens de cijfers van de gemeente Leiden zullen in 2026 maar liefst één op de zes Leidenaren 65 jaar of ouder zijn. Ouderen vormen dus een steeds grotere bevolkingsgroep, maar uit gesprekken met ouderen uit de gemeente Leiden blijkt dat zij zich niet altijd serieus genomen voelen.

Onzeker door vooroordelen

Er bestaan veel vooroordelen over ouderen. Ze zouden traag van begrip, conservatief, sloom, tuttig en dom zijn. Mevrouw de Jonge (73): “Verkoop(st)ers zeggen altijd tegen mij: ‘hier kunt u niet contant betalen’, alsof ik mijn geld nog bewaar in een oude sok! Natuurlijk heb ook ik een pinpas.” Deze vooroordelen blijken invloed te hebben hoe er naar ouderen wordt gekeken, maar opvallender nog, ook hoe zij naar zichzelf kijken. Dit blijkt uit onderzoek van North & Fiske (2012). Zo houden veel mensen er rekening mee dat oudere mensen traag, dom en vergeetachtig zijn. Als je maar lang genoeg langzaam, traag en dom tegen ouderen praat, gaan zij vanzelf trager praten en langzamer denken. De Vries (81): “Als ik ga inparkeren, staan er vaak mensen om mij heen die wild met hun armen staan te zwiepen. Ze denken dan dat ik begeleiding nodig heb. Ik denk dan bij mijzelf: zie ik er zo hulpeloos uit of rij ik als een kip zonder kop? Ik hoop geen van beide, maar soms begin ik daaraan te twijfelen als ik de zweetdruppeltjes over mijn voorhoofd voel glijden.”

De kwaliteit van leven van ouderen gaat achteruit door deze vooroordelen (North & Fiske, 2012). Ouderen worden onzeker, iets dat ook bleek uit de interviews met Leidse ouderen. De geïnterviewden kampen bijna allemaal met een vrij negatief beeld van ouderen in het algemeen. Ook zij associëren ouderdom vaak met ziek zijn, klagen en terughoudendheid. Ze beseffen wel degelijk dat zij tot deze bevolkingsgroep horen, maar identificeren zich niet met deze groep. ‘Ik mag niet klagen’ werd meerdere malen achter een zin geplakt. Ze willen duidelijk niet geschaard worden onder het stereotype van ‘de klagende oudere’. Meneer Geerlings (81): “Je hebt van die ouderen die altijd lopen te klagen, dit is niet goed en daar hebben ze pijn. Het lijkt wel alsof ze denken dat iedereen tegen hen is gekeerd, nou mij hoor je zeker niet klagen hoor!”

Goed bedoeld

Het is natuurlijk niet zo dat mensen moedwillig ouderen bejegenen als seniel, dom en traag. Het is vaak goed bedoeld. Men wil ouderen helpen en ondersteunen waar nodig. Wat zij alleen niet begrijpen is dat goed bedoelde gebaren voor ouderen ook onbewust bijdragen aan de connotatie van ouderen als kwetsbaar, oud en traag. Meneer Geerlings (81) beschrijft dat hij vaak in een tweestrijd zit: “Ik merk dat mensen mij willen helpen, omdat ik oud ben. En ik ben mij ervan bewust dat ik die hulp nodig heb en ik waardeer deze ontzettend. Zodra ze alleen met een piepstemmetje tegen mij gaan praten alsof ik een kind van vier ben, gaan mijn haren recht omhoog staan. Soms weet ik niet goed hoe ik daarmee moet omgaan, omdat ik toch op een bepaalde manier afhankelijk ben.”

Beeld bijstellen

Natuurlijk zijn er ook ouderen die vergeetachtig worden, trager zijn en minder goed kunnen horen. Het is belangrijk dat er ook aan hun behoeften gehoor wordt gegeven. Maar de meeste ouderen van 60 plus zijn nog ontzettend fit! Het is daarom van belang om in de toekomst het stereotype beeld van ‘de oudere’ op te splitsen in verschillende soorten ouderen. We moeten het beeld dat we van ouderen hebben dus actualiseren. Mevrouw Everts (76): “Als mijn kinderen met kleinkinderen willen langskomen, bellen ze mij op en zeggen: “Mam ik kom a.s. vrijdag om 14.00 langs.” Alsof ik altijd kan! Ik wil niet zeggen dat ik geen tijd wil vrijmaken hoor, maar op vrijdag ga ik meestal shoppen of sla ik een balletje golf.”

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s